AI manhua drama “đốt” 200 tỷ trong một năm, nhưng 90% người đang lỗ: Năm 2026, tiền rốt cuộc rơi vào tay ai

Năm 2025, AI manhua drama chỉ mất đúng một năm để tăng trưởng từ gần như con số 0 lên tới gần 200 tỷ, với tổng lượt xem cả năm đạt 64,3 tỷ lượt, doanh thu tăng gấp 12 lần. Đầu năm 2026, số lượng AI manhua drama ra mắt mỗi tháng đã đạt mức hàng chục nghìn bộ, quy mô đang phát sóng tiệm cận mốc 130.000 bộ — đây chính là nguồn tăng trưởng bùng nổ nhất của toàn bộ thị trường short drama.

Nhưng trong ngành có một sự thật phũ phàng, hoàn toàn chả liên quan gì đến dãy số đẹp đẽ kia: 90% các công ty non-top đang lỗ hoặc làm không công. Tiêu hàng nghìn tệ tiền phí công cụ mỗi tháng, tích trữ hàng chục bộ phim để đánh cược vào một bộ bùng n — đó mới là hiện thực của đại đa số người trong đợt sóng này. Quý 1 năm 2026, số đơn vị sản xuất AI manhua drama hoạt động tại thị trường nội địa giảm mạnh từ 1.216 xuống thẳng 698, sụt giảm tới 42% chỉ trong một quý, hơn bốn phần năm các đội ngũ đã rút lui.

Tiền không nằm ở hành động “biết dùng AI để tạo video” — rào cản này đã sập xuống tận sàn nhà rồi. Tiền nằm ở ba vị trí đang ngày càng bị xem nhẹ: xây dựng thành công công suất sản xuất công nghiệp, ăn chia doanh thu từ nền tảng, và đánh vào thị trường C-end lẫn mảng xuất ngoại (xuất khẩu) chưa ai vắt sữa. Bài viết này không dạy bạn “bắt đầu như thế nào” (đó là việc của bài nhập môn), mà chỉ trả lời một câu hỏi xót xa hơn: sau khi bắt đầu, tại sao 90% người đang lỗ, và phần tiền còn lại đã rơi vào tay ai.

Trước hết hãy nhìn rõ bàn cờ này: Không chỉ có 200 tỷ

Trước tiên hãy bày bàn cờ ra, tập trung nhìn vào những con số đang bị phớt lờ.

• Thị trường tăng vọt gấp đôi: Năm 2025, quy mô thị trường manhua drama chạm mốc gần 20 tỷ NDT (theo số liệu từ DataEye và Daily Economic News; con số từ iiMedia Research là 18,98 tỷ NDT, tăng trưởng 276,3% so với cùng kỳ). Cả năm ghi nhận 64,3 tỷ lượt xem, doanh thu tăng gấp 12 lần. Dự kiến năm 2026, quy mô sẽ đạt từ 22 đến 24,36 tỷ NDT, đóng góp một nửa mức tăng trưởng của toàn ngành phim ngắn, trong khi lượng người dùng tăng mạnh từ 120 triệu lên 280 triệu.
• Chi phí đổ vỡ: AI “nắm trọn” toàn bộ quy trình sản xuất manhua drama, giúp nâng cao hiệu suất hơn 80%, rút ngắn thời gian sản xuất xuống một phần ba. Chi phí sản xuất mỗi phút giảm mạnh từ mức khoảng 2.000 NDT theo phương pháp truyền thống xuống chỉ còn khoảng 400 NDT. Trước đây, một bộ phim ngắn hoạt hình cần đội ngũ 50 người cày cuốc hai tháng và vung hàng triệu NDT; giờ đây, chỉ cần một người, vài ngày là ra phim.
• Nhưng đồng thời, tỷ lệ tạo hit chỉ lẹt đẹt ở mức 0,16%: Trong năm 2025, có tới 60.946 bộ manhua drama ra mắt, nhưng số bộ lọt mốc 100 triệu lượt xem chỉ đếm trên đầu ngón tay với 96 bộ. Các đề tài lặp lại quẩn quanh mấy miếng cũ: huyền huyễn, trinh thám, xuyên không, trọng sinh, người xem đã quá ngán ngẩm.

Cái đáng sợ nhất là luật chơi đã thay đổi. Từ năm 2026, việc phân loại và phân tầng kiểm duyệt micro-drama sẽ siết chặt toàn diện: Dự án dưới 1 triệu do nền tảng tự kiểm duyệt và lưu hồ, từ 1 triệu đến 3 triệu phải trình lên Sở Phát thanh Truyền hình cấp tỉnh, trên 3 triệu phải báo cáo lên Tổng cục, chu kỳ kiểm duyệt kéo dài 7 đến 15 ngày làm việc; “Quy định Quản lý Phát triển Micro-drama” cũng chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9. Lối chơi cũ của mấy đội ngũ nhỏ mổ lò, xuất bản nhanh, chất lượng thấp, hùa theo trend, nhặt nhạnh đủ thứ rồi ồ ạt tung ra đã bị cắt đứt ngay lập tức.

Tóm lại bằng một câu: Kỷ nguyên hoang dã đã qua, không phải là hết cơ hội, mà là cơ hội đã đổi chủ. Chuyển từ “biết dùng AI tạo video” sang “biết chọn đề tài, biết vận hành hệ thống, biết chọn nền tảng”.

Vị trí 1: Xây dựng năng lực sản xuất công nghiệp hóa, chứ không phải chỉ biết tạo ra một video

Kẻ thực sự kiếm được tiền trong đợt này không phải là người “có thể tạo ra một video AI”, mà là người “tìm được素材 viral và sản xuất công nghiệp hóa liên tục”. Cái trước là thủ công, cái sau là nhà máy. Thủ công sẽ bị công cụ bình dân hóa và thay thế, nhà máy mới là hào nước thực sự.

Nói thẳng ra, công nghiệp hóa chính là biến chuỗi “Kịch bản → Nhân vật → Phân cảnh → Video → Tổng hợp” thành một dây chuyền có thể tái sử dụng, đầu ra của mỗi bước chính là đầu vào của bước tiếp theo, nhân vật từ khung hình đầu đến khung hình cuối phải là cùng một gương mặt.

Đáng đào sâu nhất trong đống này chính là LumenX Studio mã nguồn mở của Alibaba (giấy phép MIT, repo alibaba/lumenx). Nó bê nguyên xi quy trình sản xuất công nghiệp của phim hoạt hình/manga — từ trích xuất tài sản, định hình phong cách, sinh tài sản, kịch bản phân cảnh, ảnh phân cảnh cho đến video phân cảnh — gói gọn vào một nền tảng duy nhất. Tích hợp Qwen của 通义 để phân tích kịch bản, 通义万相 để xuất ảnh và video, lồng tiếng dùng CosyVoice, lại có thể móc thêm các mô hình video chủ đạo như 可灵, Vidu, Seedance. Nói gọn: nó biến mớ trang web và công cụ chằng chịt phải xoay qua xoay lại giữa khâu “bấm máy mà tay không” và “xuất bản thành phẩm phát được” thành một đường dây sản xuất duy nhất.

Chính sự sôi động của thị trường công cụ cũng nói lên vấn đề. Theo Huxiu, nền tảng sáng tác short drama all-in-one “有戏 AI” ra mắt tháng 1/2026, 5 ngày đã đổ bộ 13.000 nhà sáng tạo, doanh thu tháng đầu quy đổi ARR vượt 36 triệu NDT. Kẻ bán xẻng đang in tiền, chứng tỏ thợ đào vàng vẫn đang đổ xô.

Bạn muốn tự chạy? Hãy nhớ một bí quyết công nghiệp đã được kiểm chứng nhiều lần: chỉnh toàn bộ phân cảnh bằng storyboard trước, rồi mới đưa vào video model để render, thay vì generate video trực tiếp từ kịch bản. Theo phản hồi từ nhiều nhà sáng tạo AI comic drama, nếu generate video thẳng từ kịch bản, tỷ lệ hỏng lên tới khoảng 60%; nhưng nếu đi qua storyboard trước rồi mới render, con số này giảm xuống chỉ còn khoảng 15%. Điểm mấu chốt là frame đầu tiên phải dùng shot có composition đơn giản nhất làm anchor, để làm tham chiếu cho tất cả các frame phía sau. Một chiêu này chẳng khác nào cắt giảm một nửa chi phí素材.

Các công ty top đầu chính dựa vào hệ thống sản lượng này để đổi lấy xác suất ra hit: Gianyou Culture trong một năm nhân sự tăng lên hơn một nghìn người, sản lượng tháng phá trăm, doanh thu tháng đạt khoảng 50 triệu RMB; Lingju Animation từ 30 người khi set up project vào tháng 5/2025 mở rộng lên gần 800 người, sản lượng tháng kéo từ 2–3 bộ lên mức 50–70 bộ vào cuối năm, mục tiêu thẳng tiến 150 bộ/tháng. Cá nhân không thể đọ sản lượng với họ, nhưng hoàn toàn có thể cạnh tranh ở “độ tinh xảo từng bộ”. Và đây chính là điểm giao với vị trí thứ hai.

Vị trí 2: Ăn chia sẻ doanh thu platform, không dựa vào chạy ads cũng không tự kéo traffic

Thuở hoàng kim của paid short drama, phần lớn doanh thu chui vào túi bên chạy ads. Năm 2026, câu chuyện này đã lật sang trang: mô hình miễn phí kết hợp chia sẻ doanh thu trở thành xu hướng chủ đạo, các platform bắt đầu tranh nhau bao chia sẻ cho good content. Bạn không còn phải đổ tiền mua traffic nữa, chỉ cần cung cấp drama cho platform là xong. Nhưng điều kiện tiên quyết là “good content”, và đó cũng là lý do 90% sản lượng kém chất lượng bị đào thải.

Quy mô thực sự của việc chia sẻ doanh thu, hãy nhìn vài dữ liệu công khai sau:

• Hồng Quả Short Drama (hệ ByteDance): Từ tháng 8 đến tháng 10 năm 2025, doanh thu chia sẻ kịch bản 3 tháng liên tiếp vượt 189 triệu NDT, studio kịch bản top đầu đơn vị chia sẻ hơn 10 triệu NDT. Bảo đáy 40.000–200.000 NDT, tối đa 40% chia sẻ (trọn vòng đời), mô hình là “72 giờ tăng nhiệt cao + 18 tháng đuôi dài”. Hồng Quả App MAO khoảng 240 triệu (QuestMobile).
• Douyin: “Kế hoạch Tinh Quang” “Kế hoạch Thần Tinh” cho nội dung manhua drama tỷ lệ chia sẻ 90%–95%, một số dự án cải biên IP còn được cộng thêm 50% hỗ trợ, doanh thu từng tác phẩm đã vượt 6 triệu NDT.
• Duyệt Văn: Nửa năm chuyển hơn 1.000 bộ tiểu thuyết mạng thành manhua drama, doanh thu AI manhua drama nửa năm vượt 100 triệu NDT; Fan Qie Novel có hơn 6.000 tác phẩm vào quy trình cải biên short drama.
• Kuaishou: Kế hoạch 2026 đầu tư 800 triệu NDT làm chia sẻ đa dạng, 200 triệu NDT tiền mặt ươm tạo tác phẩm tinh tuyển, 1 tỷ lưu lượng chuyên biệt kích thích.

Ý nghĩa của cơ chế này với cá nhân là: bạn không cần cược xem mình có mua được lưu lượng không, bạn cược “nội dung có vượt qua cửa chất lượng của nền tảng hay không”. Không qua, 10 bộ kịch chất lượng thấp bằng 0; qua, một bộ có thể ăn đuôi dài 18 tháng.

Vị trí 3: Cắt vào ngách không ai cuộn: Sáng tạo viên C-end, going overseas, đề tài ngách

Người trong ngành tự thừa nhận: mảng truyện tranh tĩnh và truyện tranh động B2B đã kẹt cứng thành “đại dương đỏ”, nhưng “mảng nhà sáng tạo C2C và sản xuất cấp cao (kịch bản hạng S, AI + người đóng) lại hoàn toàn chưa bão hòa“, nhân tài đa kỹ năng trong 3 năm tới sẽ không lo cạnh tranh. Đâu không kẹt cứng, cơ hội nằm ở đó.

Vươn ra biển lớn là “kho báu” lớn nhất chưa bão hòa. AI không chỉ đập tan rào cản chi phí sản xuất mà còn triệt để giải quyết bài toán dịch thuật - “nỗi đau đầu” lớn nhất của ngành short drama出海 trước đây. Thời gian biên dịch rút ngắn từ 3 ngày xuống chỉ còn 4-5 tiếng, chi phí giảm 90%. Bánh đang phình to với tốc độ chóng mặt: Theo dữ liệu từ DataEye, thị trường AI short drama ở nước ngoài năm 2025 đạt khoảng 100 triệu USD, năm 2026 dự kiến bùng nổ lên 650 triệu USD, tăng trưởng 6 lần so với cùng kỳ. Mỹ là “con bò sữa” khổng lồ nhất, đóng góp hơn 40% doanh thu mua sắm nội ứng (in-app purchase) của toàn bộ thị trường short drama nước ngoài, mức sẵn sàng trả phí cho mỗi tập cao gấp 6 lần các thị trường khác; Đông Nam Á, Mỹ Latinh và Trung Đông là các thị trường tăng trưởng thêm đang mở rộng nhanh nhất. Ai dùng AI dịch một bộ kịch bản chất lượng ra hàng chục ngôn ngữ và phủ sóng trước, người đó sẽ nuốt trọn làn sóng này.

Một case study được trích dẫn rộng rãi: Tháng 4/2026, bộ short drama AI “Báo thù Ba Tư” do nhà sáng tạo Trung Quốc sản xuất ra mắt trên nền tảng vươn ra biển lớn YourChannel. Chỉ sau 72 giờ, tác phẩm đã ghi nhận GMV khoảng 500.000 USD (tương đương 3,6 triệu Nhân dân tệ), nền tảng chia 90% doanh thu cho nhà sáng tạo. Cả tác phẩm lẫn nền tảng đều có thể tra cứu được (nhiều truyền thông đưa tin lại, số liệu do nền tảng tự công bố, bên thứ ba chưa thực hiện kiểm toán độc lập), chi phí sản xuất được cho là chỉ khoảng 3.000 Nhân dân tệ. Con số thật hay giả bạn tự đánh giá, nhưng đòn bẩy “chi phí thấp + vươn ra biển lớn đa ngôn ngữ” là có thật, đây là hướng đi chắc chắn.

Thể loại ngách là một lối thoát khác để thoát khỏi cuộc cạnh tranh khốc liệt. “Kế hoạch Quả Nhiệt” của Hồng Quả dành mức ưu đãi chia sẻ doanh thu lên tới 30% cho các thể loại khan hiếm như đề tài hiện thực, văn hóa địa phương, cổ đại ngôn tình đổi mới. Nói cách khác, nền tảng đang dùng tiền để đẩy bạn ra khỏi “biển đỏ” đồng nhất mạt chược của huyền huyễn, trinh thám, xuyên không, trọng sinh.

Ba vị trí này không phải chọn một trong ba, mà là cộng hưởng: năng lực sản xuất công nghiệp là nền móng, chia sẻ doanh thu nền tảng là phương thức hiện thực hóa, vị trí không cạnh tranh là chiến lược chọn chỗ. Nhưng khi mới khởi步, hãy làm thật sâu một cái trước, đừng mơ bắt cả ba cùng lúc.

Một danh sách khởi đầu thành thật

Không rót súp gà, cho bạn vài bước có thể làm theo ngay:

1. Đừng tàng trữ “rác” sản xuất. Tỷ lệ viral chỉ 0.16%, 10 bộ phim thô dở không bằng 1 bộ được chăm chút tỉ mỉ. Hãy làm ra một bộ đủ chuẩn vượt qua duyệt nền tảng và thực sự kiếm được tiền chia sẻ doanh thu trước, rồi mới tính đến chuyện sản xuất hàng loạt.
2. Bắt đầu với công cụ mã nguồn mở. LumenX Studio, Huobao Drama, Toonflow đều là mã nguồn mở và có thể dùng cho mục đích thương mại. Người mới đừng cố chấp vật lộn với dòng lệnh (command line), cứ dùng bản cloud-hosted hoặc bản desktop cho tiện. Ví dụ Toonflow có gói cài đặt desktop, click đôi là chạy luôn.
3. Quy trình phải “cắn chặt” sự nhất quán nhân vật. Kịch bản dùng DeepSeek để tạo theo cấu trúc (lớp thiết định nhân vật là quan trọng nhất, phải chi tiết đến mức có thể mang đi tạo ảnh); chụp ảnh “định hình” nhân vật trước và khóa lại; phân cảnh phải storyboard xong hết rồi mới chuyển từ ảnh sang video (tỷ lệ hỏng giảm từ 60% xuống 15%); cuối cùng dùng CapCut ghép lại và AI lồng tiếng.
4. Chọn ngách, né “biển đỏ”. Ưu tiên vươn ra thị trường nước ngoài (Đông Nam Á/Latin Mỹ) hoặc chạy chia sẻ doanh thu trên nền tảng Hồng Quả; chọn ngách hiện thực/địa phương/cổ trang… là những ngách được nền tảng ưu tiên chia doanh thu, đừng chen chân vào mảng huyền huyễn xuyên không nữa.
5. Tính toán kỹ phí công cụ hàng tháng. Tạo ảnh và video chất lượng cao ngốn điểm của Jimeng, Kling hoặc ngốn phí gọi API của Tongyi Wanxiang. Khi chạy nghiêm túc, phí hàng tháng từ vài trăm đến vài nghìn đều là chuyện bình thường, đừng để bị lừa bởi chiêu trò “AI một cú click ra phim, thu nhập vạn đô mỗi tháng”. Hãy chạy thông suốt một bộ trước, rồi mới bàn đến việc quy mô hóa.

Thời kỳ “bán manh” đã qua, cơ hội đã đổi người

Thị trường 20 tỷ là có thật, và việc 90% đang lỗ cũng là sự thật. Hai thực tế này cùng tồn tại, chứng tỏ dòng tiền này đã không còn là kiểu “biết dùng công cụ là nhặt được tiền”, mà chỉ những người “biết chọn đề tài, biết vận hành hệ thống công nghiệp hóa, biết chọn nền tảng chia doanh thu, biết chọn ngách mà không ai chém” mới có thể ăn được.

Cửa sổ cơ hội vẫn đang mở, nhưng nó thuộc về những người sẵn sàng mài giũa một bộ phim đến mức có thể chia doanh thu, chứ không thuộc về những người tích trữ hàng chục bộ phim kém chất lượng để đánh cược vào một cú hit.