Sorun: 256 GB Mac’te “Sistem Verisi” 100 GB’ye Nasıl Şişiyor?

Eski Mac kullanıcılarının ortak kabusu var — “Bu Mac Hakkında” penceresindeki gri “Sistem Verisi” satırı. Ne içerdiği belli değil ama 50-100 GB arası yer kaplıyor. 256 GB’lık giriş seviyesi MacBook Air özellikle çaresiz: sistem yarısını yiyor, birkaç geliştirme aracı kurarsan geriye yeni Xcode sığmıyor.

Önbellek üç yerde birikiyor: tarayıcılar, ofis yazılımları, terminal araç zincirleri. Chrome’un Service Worker ve hata ayıklama verileri 50 GB üzerine çıkabiliyor; Python geliştiricilerinin ~/.cache/uv dizini sessizce 56 GB yiyebiliyor; üstüne Telegram medya önbelleği, npm önbelleği, Homebrew indirme klasörü eklenince iki yıllık bir geliştirme makinesinde 100 GB önbellek normal sayılıyor.

Asıl dert şu: bu önbelleğin yarısı çöp, yarısı durum bilgisi. Chrome’un Service Worker’ı silinebilir ama yanındaki IndexedDB silinirse web uygulamasının verileri gider. Geleneksel temizlik araçları sadece “hangi klasör büyük” diye listeler, “hangisi silinebilir” sorusuna cevap veremez.

Daha acı olan çözüm ise Apple’ın SSD’sinin anakarta lehimli olması. 256 GB’den 512 GB’ye resmi yükseltme 1500 TL civarında, bir kademe daha atlamak genelde binlerce lira. Bu para hiç harcanmayabilirdi.

Fırsat: “Silinebilir mi” Kararını AI’a Devretmek

Disk Raccoon (Türkçe: “Disk Rakun”) açık kaynak projesi, “hangi önbellek silinir, hangisine dokunulmaz” sorusunu yapılandırılmış bir önbellek haritasına çevirip AI programlama asistanının bu haritaya göre hareket etmesini sağlıyor. Bu yeni bir temizlik yazılımı değil, Claude Code veya benzeri AI asistanlarına takılan bir Skill. Ajan’a “önbelleğe bir bak” dediğinizde işe koyuluyor.

Proje GitHub’da: https://github.com/orange2ai/disk-raccoon, MIT lisanslı, yıldız sayısı şu an 11 civarında (kaynak gösteren yazıya göre, bağımsız doğrulanmadı), son güncelleme 2026 Ağustos sonu (kaynak gösteren yazıya göre, bağımsız doğrulanmadı). Resmi açıklama net: “macOS önbellek temizlik ajanı: önce yıka, sonra ye. Önbellek haritası + üç kademeli güvenlik, sadece silinebilir olanı siler. İlk çalıştırmada bir gecede 135 GB boşalttı.”

“Yıka sonra ye” benzetmesi rakunun doğadaki tek alışkanlığından geliyor — yemeden önce yıkayan tek hayvan. Amaç yememek değil, rastgele yememek. Bu macOS temizliğinin tam özü: büyük olan her şey silinmez, silinecek olan her şey büyük değildir. Geleneksel araçlar cümlenin ilk yarısını çözer, rakun ikinci yarısını çözüyor.

Not: AI Skill kurabilmek başlı başına bir hizmet becerisi. Başkasının diskini temizleyip 200 TL almak mümkün, araç hazır, kalan kâr.

Yol Haritası: Üç Kademeli Güvenlik + Önbellek Haritası

Disk Raccoon’un iş akışı üç adımda ilerliyor, her adımda net güvenlik bariyerleri var.

Adım 1: Mole ile Tarayıp Büyük Klasörleri Bulmak

Mole başka bir açık kaynak araç, büyük klasörleri tarar. Rakunun “gözü” diyebiliriz — onsuz rakunun nereye bakacağını bilemez. Mole hangi klasörün 10 GB, 20 GB, 50 GB tuttuğunu listeler. Bu adım bir “check-up raporu” gibi, AI’a nereye odaklanacağını söyler. Mole olmadan da çalışır ama kör taramayla daha yavaş ilerler.

Adım 2: AI’ın Önbellek Haritasına Göre Tek Tek Değerlendirmesi

Rakun içinde references/cache-map.md dosyası var, her önbellek yolunun güvenlik seviyesi işaretli. Gerçek bir kayıt şöyle görünüyor:

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14

## ~/.cache/uv
- Seviye: ✅ Güvenle sil
- Tür: Python paket önbelleği
- Not: uv install otomatik yeniden oluşturur, projeleri etkilemez

## ~/Library/Application Support/LarkShell/aha/profile_explorer
- Seviye: ⚠️ Dikkatli sil
- Tür: Ofis yazılımı doküman önbelleği
- Not: Sadece profile_explorer silinebilir, profile_main oturum bilgisi içerir

## ~/Library/Application Support/Google/Chrome/Default/Service Worker
- Seviye: ✅ Güvenle sil
- Tür: PWA çevrimdışı önbelleği
- Not: Tarayıcı otomatik yeniden oluşturur

Haritada olmayan yol için ne yapılıyor? Rakunun stratejisi net: “araştır, sonra karar ver; emin değilsen dokunma”. AI her dizinin hangi uygulamaya ait olduğunu, ne sakladığını, silinirse ne olacağını araştırıp kullanıcıya onay listesi sunar.

Adım 3: Varsayılan Olarak Salt Okunur, sudo Kullanıcıda

Güvenlik tasarımında birkaç sert kural var:

• Varsayılan salt okunur: İlk tur sadece rapor, silme yok.
• Geri alınabilirlik önce: Çöp kutusuna gidebilecekse doğrudan rm -rf yok.
• Önce kapat, sonra sil: Uygulama hâlâ çalışıyorsa kapat, silerken yeniden oluşturmasın.
• sudo sende: Sistem düzeyinde silme komutları üretilir ama kullanıcı kendisi çalıştırır.

Varsayılan salt okunur mod neden daha değerli? Bir sohbet geçmişini ya da proje bağımlılığını yanlışlıkla silmenin kurtarma maliyeti, birkaç GB yer kazanmanın çok üstünde. CleanMyMac tarzı “tek tıkla tara + tek tıkla temizle” tasarımı karar yükünü kullanıcıya yıkıyor — “Hepsini temizle” düğmesine basabilir misin? Çoğu kişi basamaz. Rakun karar sürecini AI’a bırakıyor, kullanıcı sadece son listede evet ya da hayır diyor. Karar maliyeti en aza iniyor.

Vaka: 135 GB Nasıl Çıktı?

Kaynak yazıdaki gerçek kullanım kaydına göre, ilk temizlikte çıkan üç büyük kalem şöyle:

Bu 135 GB, Apple’ın resmi yükseltme fiyatıyla hesaplandığında bir 512 GB MacBook yükseltmesine denk geliyor — yaklaşık 1500 TL. Tek temizlikte 100 GB boşaldığını düşünürsek, her kullanım 1100 TL değerinde. Bu vakanın tipikliği şurada: üç yaygın “disk katilini” kapsıyor — geliştirme araç zinciri (uv), tarayıcı (Chrome), ofis yazılımı. Python geliştiricisi + tarayıcı + ofis yazılımı kombinasyonu sektörün standart profili. Aynı kombinasyondaysan diskinde muhtemelen benzer 100 GB+ önbellek var — bir tur çalıştırıp aynı sonucu alabilirsin.

Geleneksel Temizlik Araçları Neden Bu İşi Çözemiyor?

Mac temizlik yazılımı eksik değil: CleanMyMac, DaisyDisk, OmniDiskSweeper uzun süredir piyasada. Ama hepsinin ortak kör noktası var: sadece “ne büyük” der, “ne silinebilir” demez.

Ofis yazılımı örneği: ilgili önbellek dizini Finder’da neredeyse görünmez, Library altında çok katmanlı bir yolda saklanır. CleanMyMac tarar, sarı işaret koyar, içine girince anlamsız alt klasörler çıkar, kullanıcı silmeye cesaret edemez. Chrome daha da karmaşık: Service Worker, IndexedDB, Cache Storage, Cookies farklı mekanizmalara ait, birini yanlış silersen PWA çevrimdışı verileri gider.

Rakunun çözümü AI ile “anlamsal değerlendirme” yapmak — aynı 50 GB Chrome dizininde AI, Service Worker (silinebilir), IndexedDB (duruma göre), oturum bilgisi (dokunulmaz) ayrımını yapabiliyor. CleanMyMac 50 GB’ı sarı işaretleyip açıklama bırakmaz, rakun doğrudan “şu 30 GB silinebilir, şu 20 GB oturum bilgisi” der. CleanMyMac yıllık 40 dolar satıp bu sorunu çözemiyor — kural motoru yol anlamını kavrayamaz, LLM temizlik araçlarına ilk kez okuma yeteneği kazandırıyor.

Harekete Geç: Bu Akşam Ajanına Rakunu Kur

Mac kullanıyorsan, disk sık sık uyarı veriyorsa ve 1500 TL yükseltmeye harcamak istemiyorsan şu üç adımı izle:

Adım 1: Skill’i Kur

1

git clone https://github.com/orange2ai/disk-raccoon ~/.claude/skills/disk-raccoon

SKILL.md protokolünü destekleyen ajanlarla çalışır, Claude Code dahil.

Adım 2: Mole ile Check-up Yap

Önce Mole’u çalıştırıp büyük klasörleri bul, sonra rakunu devreye sok. Biri “tarar”, diğeri “karar verir”, iş bölümü net.

Adım 3: Ajanla Konuş

Karmaşık komut ezberlemeye gerek yok. “Önbelleğe bir bakar mısın” ya da “disk doldu, ne silebiliriz” de yeter. Ajan önbellek haritasına göre tek tek liste sunar. Listeye onay verirsen temizler, reddedersen atlar.

Önbellek haritası canlı, proje sahibi README’de yeni bulunan önbellek yolları için issue veya PR açılmasını istiyor. Issue açarken yol, boyut ve uygulama adı eklemen yeterli — sen bir disk temizliği yaparken bir sonraki kullanıcının 1500 TL’sini kurtarabilirsin.